หลายคนสงสัย อาหารสายยาง ควรแบ่งให้ผู้ป่วยวันละกี่มื้อ ?คำถามเรื่อง "จำนวนมื้อ" เป็นประเด็นที่พบบ่อยมากครับ ความจริงแล้วไม่มีตัวเลขตายตัวสำหรับทุกคน แต่โดยมาตรฐานทางการแพทย์จะพิจารณาจาก "ความสามารถในการย่อย" และ "วิถีชีวิตของผู้ดูแล" เป็นหลักครับ
โดยทั่วไปแล้ว การแบ่งมื้ออาหารทางสายยางนิยมทำดังนี้ครับ:
1. สูตรมาตรฐาน: แบ่งเป็น 4-5 มื้อต่อวัน
นี่คือรูปแบบที่นิยมที่สุดสำหรับผู้ป่วยที่พักฟื้นอยู่ที่บ้านครับ
ช่วงเวลา: 06.00, 10.00, 14.00, 18.00 น. (และ 22.00 น. ในกรณีที่ต้องการพลังงานสูง)
ข้อดี: ปริมาณต่อมื้อไม่มากจนเกินไป (ประมาณ 250-350 ซีซี) ช่วยให้กระเพาะอาหารย่อยได้หมด ลดความเสี่ยงในการเกิดกรดไหลย้อนและการสำลัก
เหมาะสำหรับ: ผู้ป่วยทั่วไปที่ระบบย่อยอาหารยังทำงานได้ดี
2. สูตรเน้นการพักผ่อน: แบ่งเป็น 3 มื้อหลัก
ช่วงเวลา: เช้า กลางวัน เย็น (เหมือนมื้ออาหารปกติ)
ข้อดี: ผู้ดูแลมีเวลาพักมากขึ้น และผู้ป่วยไม่ต้องตื่นมาให้อาหารรอบดึก
ข้อควรระวัง: ปริมาณต่อมื้อจะค่อนข้างสูง (อาจถึง 400-500 ซีซี) ห้ามทำในผู้ป่วยที่ท้องอืดง่าย หรือกระเพาะอาหารเคลื่อนตัวช้า เพราะจะทำให้อาเจียนและสำลักได้ง่ายมาก
3. สูตรสำหรับผู้ป่วยวิกฤตหรือย่อยยาก: แบ่ง 6-8 มื้อ หรือหยดต่อเนื่อง
วิธีการ: ให้ปริมาณน้อยๆ แต่ให้บ่อยๆ ทุก 3 ชั่วโมง หรือใช้เครื่องให้แนวต่อเนื่อง (Feeding Pump)
เหมาะสำหรับ: ผู้ป่วยที่มีปัญหาเรื่องการย่อย ท้องอืดรุนแรง หรือผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลได้ยาก
📊 ตารางเปรียบเทียบปริมาณและจำนวนมื้อ (ตัวอย่างน้ำหนักตัว 50-60 กก.)
จำนวนมื้อ ปริมาณต่อมื้อ (โดยประมาณ) เหมาะสำหรับใคร
4 มื้อ 300 - 400 ซีซี ผู้ป่วยทั่วไป ระบบย่อยปกติ
5 มื้อ 250 - 300 ซีซี ผู้ป่วยที่เริ่มท้องอืด หรือเริ่มฝึกให้อาหาร
3 มื้อ 450 - 500 ซีซี ต้องระวัง! เฉพาะผู้ที่ย่อยดีมากและไม่มีประวัติสำลัก
💡 ปัจจัยที่ต้องใช้ตัดสินใจว่าจะให้กี่มื้อ?
ปริมาณอาหารค้าง (Residual): หากดูดเช็กก่อนมื้อถัดไปแล้วเหลือเกิน 100 ซีซีบ่อยๆ ควร "ลดปริมาณต่อมื้อลง และเพิ่มจำนวนมื้อให้ถี่ขึ้น"
โรคประจำตัว: เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน การแบ่งมื้อย่อยๆ หลายมื้อจะช่วยให้ระดับน้ำตาลในเลือดไม่พุ่งสูงปรี๊ดหลังมื้ออาหาร
อาการท้องอืด: ถ้าผู้ป่วยเรอเปรี้ยว หรือท้องตึงหลังให้เสร็จ แสดงว่ามื้อนั้น "ใหญ่เกินไป" สำหรับกระเพาะเขาครับ
✨ คำแนะนำเพิ่มเติม
ไม่ว่าจะเป็นกี่มื้อ "ระยะห่างระหว่างมื้อควรอยู่ที่ 3-4 ชั่วโมง" เพื่อให้กระเพาะมีเวลาพักและย่อยอาหารจนหมด และมื้อสุดท้ายของวันไม่ควรดึกเกินไป (ยกเว้นผู้ป่วยที่ต้องการพลังงานสูงจริงๆ) เพื่อลดความเสี่ยงกรดไหลย้อนขณะนอนหลับยาวครับ
